روش های متوقف کردن کارهای بد در کودکان:
استفاده صحیح از سرزنش و مذمت
بگو مگو و سرزنش کردن بایستی صحیح و با استفاده از قانون 10-10 انجام گیرد . قانون 10-10 می گوید کمتر از 10 ثانیه و با کمتر از 10 کلمه به مشاجره خاتمه دهید
در هنگام سرزنش کردن به موارد ذیل دقت نمایید:
- اشاره کردن به کار
- لحن جدی
- تماس چشمی
- بیان کردن احساس از آن موقعیت
- پیامد کاری که بچه انجام داده است
پیامد طبیعی برای رفتارهای بد: به فرزندمان یادآوری کنیم که پیامد طبیعی مورد تمسخر واقع شدن توسط دوستان در صورت شانه نکردن موهایت ، می باشد
پیامد منطقی برای هر رفتار که بسیار هم موثر می باشد به این صورت که اگر رفتاری را انجام دادی ، از انجام دادن فلان فعالیت منع می شوی و یا می توانی اینکار را انجام بدهی.مثلاً چون روی دیوار نقاشی کشیدی دیگر نمی توانی تا یک هفته نقاشی کنی یا حق استفاده از مداد رنگیهایت را نداری
استفاده از جریمه رفتاری مثلاً چون اتاقت را مرتب نکردی حق دیدن سی دی را (امروز) نداری
بهترین روش استفاده از محرومیت زمانبند است که عبارتست از وقفه مختصر در فعالیتهای کودک شما
محرومیت زمانبند به معنای محروم کردن کودک از پاداشها ، تقویتها و توجه و فعالیتهای جالب برای اوست.
مزایای استفاده از محرومیت زمانبند:
- به متوقف کردن دائمی برخی رفتارهای بد کمک می کند و رفتارهای بهبودیافته را جایگزین می کند.
- یک الگوی منطقی و غیرپرخاشگر به کودک نشان می دهد.
- رابطه والد-فرزندی با استفاده از این روش به سرعت به حالت عادی برمی گردد.
استفاده از محرومیت زمانبند از دیدگاه کودک شما:
- استقبال نمی کند.(ترجیح می دهند کتک بخورند ولی محرومیت نروند.)
- توجه خانواده را از دست می دهند.
- توانایی کنترل والدین را با استفاده از خشم و ناراحتی از دست می دهند.
بهترین سن برای شروع محرومیت 2 سالگی تا 12 سالگی است (البته 2 تا 10)
چه رفتاری مستحق استفاده از این روش محرومیت زمانبند است؟
رفتارهایی که زیاد تکرار می شوند مثل پرت کردن اشیا – بددهنی – جیغ کشیدن – مو کشیدن – فحش دادن – صدمه رساندن به وسایل خانه
برای چه رفتارهایی نباید از محرومیت استفاده کرد؟
رفتارهایی که نشان دهنده یک ضعف یا ناتوانی یا مشکل روحی و روانی می باشد ، نباید از محرومیت استفاده کنیم.
مثلاً هراسان بودن – وابسته بودن – ترسو بودن – گوشه گیری – میل به تنها بودن – بی حوصله بودن – عدم انجام تکالیف – رفتار بیش فعالانه
(اینها مشکلاتی هستند که بایستی ریشه ایی بررسی شوند)
برای شروع کردن محرومیت چه اصولی را باید رعایت کرد:
- رفتار هدف را مشخص کنید .(رفتاری که می خواهیم تغییر بدهیم.)
- تعداد دفعات وقوع رفتار هدف را محاسبه کنید.
- یک مکان کسل کننده برای فرستادن کودک انتخاب کنید.(هیچ وسیله ایی جهت جلب توجه برای بچه نداشته باشد.)
- محرومیت زمانبند را برای کودک خود شرح دهید
- زمان سنج حتما در دسترس باشد.
ویژگی های مکان مناسب برای محرومیت:
- احساس ترس و ناراحتی در بچه نداشته باشد.
- کسل کننده و فاقد جذابیت باشد.
- با کسی سرو کار نداشته باشد و از خانواده جدا باشد.
- وسایل بازی نداشته باشد.
- امن باشد.
- نور داشته باشد.
- در عرض 10 ثانیه به آنجا برسد.
برای کودکان 2 تا 4 ساله یک صندلی بزرگ و پایه دار
برای کودکان 5 تا 12 ساله اتاق خواب والدین – حمام و... مناسب می باشد.
زمانیکه رفتاری از کودک دیدید که قصد فرستادن وی به محرومیت را داشتید چه باید کرد؟
- کودک را به مکان مناسب بفرستید حداکثر 10 ثانیه و با 10 کلمه
- زمان سنج قابل حمل را بردارید به ازای هر سال سن ، یک دقیقه در نظر بگیرید. مثلا برای کودک 3 ساله ، 3 دقیقه کافی است
- تا شنیدن صدای زنگ ، از بی توجهی فعال استفاده کنید.
- پس از پایان مدت زمان از کودک بپرسید برای چه به محرومیت زمانبند فرستاده شده؟(برای کودکان سن بالا اینکار انجام نشود چرا که باعث سلب اعتماد به نفس در کودک می شود)
صحبت کردن با کودک پس از اتمام محرومیت زمانبند (البته بدون سرزنش کردن) بسیار مفید و موثر خواهد بود.
پینوشت 1: به دلیل زیاد بودن مطالب این جلسه به دو قسمت تقسیم شد
امیدوارم که بتونم زودتر قسمت 2 رو هم تایپ کنم و در اختیار شما دوستان بگذارم.
من بسیار خلاصه وتنها مطالبی که یادم مانده و یا جسته و گریخته یادداشت برداشتم را می نویسم امید است که مورد توجه شما دوستان قرار بگیرد البته این مطالب مربوط به کودکان 2 تا 12 سال می باشد
در ابتدا از 3 قانون فرزند پروری می گویم که بایستی همیشه مورد توجه قرار بدهیم
1- رفتار خوب را پاداش دهید و اینکار را بلافاصله و مکرر انجام دهید
ü بهترین پاداش هم پاداش اجتماعی است مثل بغل کردن-لبخند زدن – نگاه کردن –نوازش کردن
نکته ایی که برایم جالب بود پاداش اجتماعی در روز باید 17 بار باشد(البته طوری نباشد که ناخواسته رفتار بد را پاداش دهید و آن را نیز جز این 17 بار حساب کنید.)
ü از نظر رتبه بندی پاداشهای فعالیتی در مرحله بعدی قرار می گیرند مثلاً چون اینکار خوب را انجام دادی می برمت پارک- یا اینکه چون اتاقت را مرتب کردی امروز با هم بازی می کنیم یا تلویزیون تماشا می کنیم.
ü در مرحله آخر پاداش مادی قرار داردمثل به خاطر اینکار خوبت ، برات سی دی می خرم
2- ناخواسته رفتار بد را پاداش ندهید مثل جواب نق زدن و گریه کردن را دادن
3- برای برخی از رفتارهای بد تنبیه در نظر بگیرید اما فقط از تنبیه های ملایم استفاده نمایید.
آیا شما این قانونها را رعایت می کنید؟
حال بهتر است به مواردی که از اشتباهات رایج میان والدین هستند اشاره ایی بکنیم:
1- والدین از پاداش دادن رفتار خوب غفلت می کنند مثلا زمانی که فرزندمان ساکت ، گوشه ایی یا در اتاقش نشسته و مشغول بازی هست چند نفر از ماها می ریم پیششون و بهشون پاداش می دهیم حتی یه آفرین گفتن ساده.ما همه از این واهمه داریم که اگر بریم به سمتشون اونها از بازی دست می کشند می دانید نظر استاد روانشناس در اینباره چی بود؟بچه هایمان ارضائ عاطفی نشدند یعنی سریع با اینکار ما می خواهند توجه بیشتری از ما دریافت کنند لذا بازی خود را رها می کنند و به ما می چسبند(به قول معروف).پس بهتر است از همین حالا شروع کنیم و رفتارهای خوب فرزندانمان را خاموش نکنیم وکاری کنیم که این رفتارها بیشتر و بیشتر شوند
2- والدین ناخواسته رفتار خوب را با تنبیه پاسخ می دهند. مثلاکدام یک از شماها موقع پهن کردن سفره یا تمیز کردن میزو ... وقتی که فرزندتان خودش می خواهد کمک کند اما ما نمی گذاریم حال به دلایل مختلف (نه می ریزیشون ! نه کثیفترش می کنی! و...)
3- والدین ناخواسته رفتار بد را پاداش می دهند . مثلا تو مغازه جیغ و داد راه انداخته که فلان سی دی و یا بهمان چیز را می خواهد چیکار کردید؟ ایا کوتاه آمدید و یا می خواستید آبرو ریزی نشود و یا اینکه نخواستید شما را والدین خسیس و یا ... بنامند کوتاه آمدید؟ ولی با این اشتباهاتمان در حقیقت داریم در حق فرزندانمان ظلم می کنیم
4- والدین از تنبیه ملایم کودک به دلیل رفتار بد غفلت می کنند و این می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که در ادامه بیشتر توضیح می دهم فقط این را داشته باشید که می تواند دلیلش خستگی – افسردگی و یا حتی احساس گناه والدین باشد
که خود من حقیقتا هر وقت می خواهم ساینا جون را تنبیه کنم (حتی خیلی ملایم) به این فکر می افتم که من از صبح تا عصر گذاشتمش مهد ، حالا دلم نمیاد که بخوام تنبیه اش بکنم این همان احساس گناه هست که به سراغمان می آید و من سخت درگیرش هستم ولی دارم با خودم کنار می آیم که اینگونه فکر نکنم
ارتباطات والدین و کودکان در هنگام تنبیه رفتار بد کودک:
- والدین بایستی بر سر اهداف اتفاق نظر داشته باشند که به نظر من این از اصول کار هست
- گفتگوی روشن میان والدین و کودک (قبل از هر مشاجره ای باید قوانین و باید و نباید ها خیلی ساده و روشن به کودک گفته شود و حتی تنبیه هایی که برای هر رفتار بدی در نظر می گیرید)
- به کودک خود نزدیک بشوید
- حالت چهره جدی داشته باشید(نه عصبانی – نه ترسناک و نه پرخاشگر)
- او را به نام صدا کنید
- با او تماس چشمی برقرار کنید و آن را حفظ نمایید.
- از تن صدای محکم استفاده کنید
- دستوری مستقیم و ساده و روشن به او بدهید.
- در صورت لزوم با استفاده از محرومیت زمانبند از دستور خود حمایت کنید ( محرومیت زمان مند را بعدا توضیح می دهم)
راههای افزایش رفتارهای خوب در کودکان:
1- تمام توجه خود را از کودک بگیرید
2- از سرزنش یا صحبت کردن با کودک بپرهیزید
3- تماس چشمی خود را با کودک قطع کنید
4- در رفتار یا حرکت خود خشم را نشان ندهید
5- وانمود کنید که به چیز دیگری توجه دارید یا اتاق را ترک کنید.
6- مراقب باشید که رفتار بد کودک را پاداش ندهید.
7- هنگامی که کودک از رفتار بد خود دست برداشت، تمام توجه خود را به او معطوف نمایید.
این قانون به این صورت هست
پس از اینکه فلان کار را انجام دادی می توانی بهمان کار را بکنی
یادتان باشد که این قانون را برعکس انجام ندهید که اصلا مفید نخواهد بود مثلا به این صورت این اسباب بازی را برات می خرم و تو مهمانی اذیت نکن
پینوشت 1:
این روزا به دلیل سرعت پایین اینترنت ، از گذاشتن یه پست زیبا و عاشقانه برای روز عشاق معذورم
فقط در همین پست قبلی ، این روز را به تمامی دوستان و خصوصا همسرم که عاشقانه دوستش دارم تبریک میگم
همیشه دوست داشتم که راحت و بدون دغدغه به جایی دسترسی داشتم و مشکلاتم را در خصوص نحوه تربیت دخترم و مسائلی که سر راهم قرار می گیرد را با کسی درمیان می گذاشتم البته اینترنت هم خیلی مشاور خوبی برام بوده و هست ولی یه همزبون یه کسی که خودش مادر باشد و مشاور ،پیدا کردنش خیلی سخت بود اما به لطف خدا و به همت مسئولین شرکتمون ، اخیرا یه خانوم روانشناس را جذب سیستم کرده اند که خیلی راحت می توان بهش دسترسی داشت و ازش حداکثر استفاده را برد
اولین اقدام این خانوم برگزاری یک دوره فرزندپروری در 3 جلسه (هر هفته 3-4 ساعته) هست
چند روز پیش که وبلاگ سهند جون رو می خوندم به این فکر افتادم که خلاصه ایی از مطالب آموزشی که برام بسیار مفید بوده و حتی تجربیات خودم را درمورد آن براتون بنویسم شاید برای شما هم جالب باشد و مفید و هم یادگاری باشه برای فردای ساینا و خودم
البته وبلاگ مامان نیروانا جون هم که در این کلاس هست و از تجربیات خوبش می توانیم استفاده کنیم
پینوشت 1:
پکیج آموزشی مربوط به موسسه آتیه و کتاب SOS کمک برای والدین ومشکلات روزمره می باشد
جمله ابتدای کتاب :
تقدیم به
« کودکان و آنهایی که رسالت تربیت کودکان را برعهده دارند»
...
سلام دوستان گلم
یه شب که نشسته بودیم و اصلا حواسم به ساینا نبود دیدم داره مرتب چیزی میگه بالاخره فهمیدم که منظورش چیه:
یک قاب سی دی رو برداشته (از اونهایی که مربوط به سی دی های اورجینال هستش و توعکس مشخصه) و روی پاش گذاشته البته پایش رو روی اون یکی پاش گذاشته و داره با انگشتاش روی اون می زنه و میگه مامان بیا عکساتو ببین
بهش میگم این چیه؟ میگه لپ تاپمه
الهی قربونت برم با اون قوه تخیلت
عصری که از مهد اومده میگه مامان ببین دخَل (دختر) خوبی بودم و خاله لیلا بهم ستاره داده و یک ستاره قرمز هم روی پیشونیش چسباندن
این عروسکای خوشکل هم کادوی خاله پگاه هستش البته حدود 1 سال و نیم پیش که ساینا جدیدا اونا رو کشف کرده
پنجشنبه شب هم عقد دختر خالم بود که از حدود یک هفته پیش منتظر بود و اون شب هم حسابی به ساینا و بهار جون خوش گذشت با اینکه خسته بود و عصرش هم از خوشحالی نخوابیده بود
انشا... که خوشبخت بشن
مدتی بود که تو یک کتاب خوانده بودم که بایستی به کودکان از همان سنین پایین خرید کردن و پول گرفتن از عابر بانک و حتی شمردن سکه ها و نوع آنها را آموزش داد تا بچه ها از همان سنین کم با اقتصاد خانواده آشنا بشن .هر چند برای خودم زیاد ملموس نبود و این حرف را قبول نداشتم اما بعد از اینکه تو یک سمیناری که مربوط به اقتصاد خانواده و راههای صرفه جویی و سرمایه گذاری شرکت کردم و کارشناس مربوطه نیز این قضیه را تایید کرد که کودکان باید با اقتصاد آشنا باشن تا این مسئله ایی که امروزه اکثر خانواده های ایرانی دچار آن شده اند و آن بیخیالی فرزندان نسبت به درآمد والدین و توقعات بیجای آنها می باشد گرفتار نشوند مطمئن شدم که بالاخره باید یک روزی با پول آشنا بشه وچه بهتر از همین سنین پایین تر.
من هم همیشه دوست داشتم که ساینا جز بچه های لوس و بی مسئولیت نسبت به درآمد خانواده و ولخرج نباشد به همین خاطر مقاله های زیادی خواندم و سعی خودم را کردم و می کنم که ساینا تربیت درست و اخلاق خوبی داشته باشد.انشا... خدا هم در این راه به ما کمک کند
حالا بگم از راهکارها:
جالب بود که یکی از راه کار های پیشنهادی بردن بچه ها به سوپر مارکت ها هست اوایل بسیار خسته می شدم و بیچارم میکرد نه اینکه چیزی را بخواد و یا نق بزنه که برام بخر نه.فقط خسته میشد و باید زودتر می رفتیم کم کم عادت کرد که باید صبر کنه و این را هم تونستم با بازیهای جالب تو خود فروشگاه بهش یاد بدم مثلا می گفتم ساینا برو برام یه بسته ... را بیار حالا برو فلان چیز رو بیار و به همین منوال سرگرم میشد و حتی براش یه شیر (چون عاشق شیر هست) باز میکردم و می خورد
یه اتفاق جالبی که چند هفته پیش در همین رابطه اتفاق افتاد :چند باری که پاکت شیر را خودم نگه می داشتم و در آخر به مغازه دار می گفتم که حسابش کنه .یه بار هم کنار صندوق بودیم و صندوقدار داشت یکی یکیشونو ثبت میکرد یکدفعه ساینا هم پاکت شیرش را آورد جلو ونشون داد و گفت آقا این را هم حساب کن. خیلی جا خوردم که متوجه شده بود که باید هر چیزی که می خریم اول حساب بشه.
دیشب هم آهسته بهم میگه :مامان پول داری؟(خیلی جا خوردم این اولین بار بود که تقاضای پول میکرد)
بهش میگم واسه چی می خوای؟
میگه می خوام برم واسه نی نی ام ساندویچ بخرم!
(از حرف این فسقلی شوکه شدم) بهش میگم باشه بریم ببینم دارم که بهت بدم؟
با هم میریم تو اتاق چند تا سکه بهش میدم میگم برو براش ساندویچ بخر
بعدش میره پیش بابایی میگه بابا ساندویچ داری؟(بابایی هم از دور شاهد ماجرا بود)
بابا:آره دخترم چند تا می خوای؟
ساینا:یکی
بابا:پول هم داری؟ببینم !
ساینا سکه ها رو نشون میده و بابا هم یکی از اونها رو برمیداره و براش یه ساندویچ با روزنامه(تنها چیزی که کنار دستش بود)درست می کنه و بهش میده و ساینا هم خوشحال که ساندویچ خریده و نشون من میده و میره که با عروسکش بازی کنه
وای خدای من هنوز 3 سالش نشده که کم کم داره با این زندگی واقعی آشنا میشه با همه خوبیها و بدیهاش .نمی دونم خوشحال باشم یا ناراحت
عزیزم امیدوارم که همیشه خدا پشت و پناهت باشه و این را بدان که با داشتن وجدان سالم و بدور از هرگونه کینه و عداوتی می توانی بهترینها را داشته باشی
نظر شما دوست خوب وبلاگیم در خصوص اقتصاد خانواده و برخورد ما با کودکمان چیست؟
آیا به نظر شما پول , کثیف است و نباید بچه ها باهاش آشنا بشن ؟ یا نه برعکس؟
منتظر نظرات ارزشمند شما هستم
امروز در حالیکه مجبور بودم چند ساعتی برم سرکار و از طرفی مهد امروز تعطیل بود و ساینا هم دو روزی هستش که مریضه و سرماخورده .با خودم فکر میکردم چقدر خوب بود که ساینا عادت داشت تو خونه تنها بمونه چرا که بهتر می تونست استراحت کنه
اما خلاصه صبح 3ساعتی همراهم بردمش سرکار و طبق معمول دریغ از یک کار مثبت
بالاخره ساعت 2 بعداظهر ساینا کنار بابایی موند و من دوباره برگشتم سرکارم و کارهای عقب مونده را انجام دادم.خدا روشکر هم به خیر تموم شد
خلاصه حالا بگم از تصمیم کبری خودم که امروز عملیش کردم:
قبل از ساعت 2 در حالیکه هنوز بابایی نیومده بود با ساینا کلی صحبت کردم و براش توضیح دادم که مامان باید بره سر کار و زود هم برمی گردم تو باید تو خونه بمونی و سی دی نگاه کنی و با اسباب بازیهات بازی کنی تا مامان برگرده
ساینا جون هم که همیشه وقتی باهاش منطقی صحبت می کنیم و براش دلیل می آوریم قبول می کنه براش مسلم شد که بمونه تا من برگردم
من هم خداحافظی کردم و رفتم (البته داخل حیاط تو ماشین نشستم تا ببینم عکس العملش چیه حدود 10 دقیقه بیرون بودم و مرتب از پشت درب گوش میکردم و هیچ صدایی نمی اومد خیلی ترسیده بودم و از طرفی هم دوست نداشتم برگردم ولی طاقت نیاوردم و اومدم داخل
برام بسیار جالب بود کنار تلویزیون نشسته بود و یک آبمیوه که صبح خریده بود بازش کرده و در حال خوردن اون بود و بازی کردن با پازلش
وای خدای من چقدر ترسیده بودم ولی خیلی خوب ساینا جون با این مسئله کنار اومده بود
خدای من شکر که دخترم اینقدر منطقی هست که مسائل و مشکلات ما رو درک می کنه و خودش را با آنها وفق می ده
پینوشت 1:
این روزا ساینا جونم خیلی کارهای جالب دیگه ایی انجام میده مثلا خیلی به قیچی کردن کاغذ اونم با دقت فراوون علاقه مند شده.مخصوصا عکسای داخل روزنامه رو بادقت جدا می کنه ولذت میبره